یائسگی چیست؟

هرگونه تغییرات محسوس در بدن اغلب باعث نگرانی افراد می شود اما برخی از این تغییرات اجتناب ناپذیر هستند که برای بانوان مهمترین آن یائسگی است.

یائسگی بخش مهمی از زندگی بانوان است که بر اثر تغییرات جسمانی زیاد شرایط روحی و جسمی افراد تغییر کرده و وارد مرحله جدیدی از زندگی می شوند.

عمدتاً قاعدگی از سنین ۴۵ تا ۵۵ سالگی اتفاق می افتد و مهمترین علت آن تغییرات عمده در میزان هورمون ها است.

یائسگی یا همان پساقاعدگی مربوط به قطع یا بند آمدن خونریزی ماهانه است.

زمانی که بانوان پریود را تجربه می کنند به این معناست شرایط کافی برای باروری فراهم است اما با آغاز یائسگی این تغییرات مانع از باروری شده و اثر آن همیشگی و دائمی خواهد بود.

قاعدگی زمانی اتفاق می افتد که تخمدان ها از کار افتاده و هیچ نوع تخمک بالغی از آنها آزاد نمی شود، در پی آن ترشح هورمون های زنانه محدودتر می شود و تاثیر آن نه تنها بر تخمدان ها بلکه بر سایر ارگان های بدن نیز حس می گردد.

زمان شروع پساقاعدگی برای هر فرد متفاوت است و البته به عواملی مثل ژنتیک، شرایط آب و هوایی، محل زندگی، داروهای مصرفی، عادات غذایی و عمل های جراحی بستگی دارد.

اگر بخواهیم در مورد انواع یائسگی صحبت کنیم باید بدانید که چنین تغییراتی به دو دسته یائسگی طبیعی و غیر طبیعی تقسیم بندی می شود.

یائسگی طبیعی زمانی اتفاق می افتد که با افزایش سن در محدوده ۴۵ الی ۵۵ سالگی افراد متوجه شروع یائسگی شوند.

تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده است، نشان می دهد میانگین سن زنان برای یائسگی ۵۱ سالگی است و معمولاً علائم اولیه آن از اواسط دهه ۴۰ زندگی شروع می شود.

یائسگی غیر طبیعی یا زودرس برای بانوان بین ۴۰ تا ۴۵ سالگی رخ می دهد و ممکن است بانوان بر اثر از دست دادن تخمدان ها به دلیل انجام جراحی یا پایین بودن سطح هورمون ها به دلیل ابتلا به بیماری سرطان یا شیمی درمانی به این عارضه دچار شوند.

مهمترین علت یائسگی زودرس عدم تخمک گذاری بوده و پایین بودن سطح هورمون استروژن به چنین اختلالی منجر می گردد.

در ادامه مقاله به صورت جزئی تر به محتوای یائسگی چیست؟ خواهیم پرداخت.

علائم یائسگی

یائسگی مرحله ای مهم است که پیش روی همه بانوان می باشد، اینکه افراد در چه سنی یائسگی را تجربه کنند مشخص نیست و به عوامل مختلف بستگی دارد.

اغلب بانوان علائم یائسگی را به یک شکل تجربه می کنند که البته شدت آن برای هر فرد متفاوت خواهد بود.

مهمترین علامت یائسگی خونریزی های شدید و دفع لخته های بزرگ خون است این افراد به طور مکرر دچار بی نظمی در قاعدگی شده و حتی ممکن است با سایر روش های درمانی نظم گذشته در دوره پریود بازنگردد.

بانوانی که به یائسگی مبتلا می شوند دچار بی خوابی شده و احتمالاً تعریق شبانه و گرگرفتگی از مهمترین دلایل ناآرامی در افراد خواهد بود.

به مرور زمان حساس تر شدن سینه ها و البته تکرر ادرار محدودیت های زیادی را برای افراد به وجود می آورد.

بانوانی که وارد دوره یائسگی می شوند، دچار نوسانات خلقی شدید و حتی زودرنج می شوند و به مرور زمان اضطراب و استرس در آنها افزایش پیدا کرده و حتی شاهد علائم افسردگی نیز خواهند بود.

خارش و خشکی در ناحیه تناسلی، سردرد و تپش قلب از دیگر علائم یائسگی است البته احتمال ایجاد مشکلات قلبی و عروقی و نوسان در فشار خون نیز وجود دارد.

بعد از شروع یائسگی نوسانات شدیدی به یکباره در میزان هورمون های زنانه اتفاق می افتد.

این مسئله باعث می شود تا افراد عوارض و علائم جدی و گاهاً نگران کننده آن را تجربه کنند.

از مهمترین علائم ثانویه یائسگی باید به گرگرفتگی های شدید اشاره کرد.

بسیاری از بانوان بعد از طی کردن مراحل اولیه این نوع تغییرات در مدت زمان طولانی شاهد گرگرفتگی در ناحیه سر، صورت، گردن و قفسه سینه هستند.

حتی در مواردی احساس می کنند که بدن به یکباره شروع به گرم شدن می کند و تعریق زیاد اتفاق می افتد و احتمالاً بعد از آن افراد احساس لرز و سرما خواهند داشت.

بعد از شروع یائسگی حدوداً گرگرفتگی ها برای یک سال ادامه پیدا می کند و به مرور زمان این عارضه کمتر شده و از بین می روند حدوداً ۷۰ تا ۸۰ درصد بانوان در دوران یائسگی گرگرفتگی را با شدت زیاد تجربه خواهند کرد.

یکی دیگر از علائم ثانویه یائسگی خشکی واژن است.

کاهش شدید هورمون استروژن مهمترین علت خشکی واژن در زنان بوده که به دنبال آن کیفیت روابط جنسی نیز کاهش پیدا می کند این افراد تاثیر منفی یائسگی را بر سیستم عصبی و روانی خود مشاهده می کنند.

احتمال می رود که افراد به اختلال خواب، اضطراب و استرس مبتلا شده و در نهایت با مشکلات حافظه و تمرکز نیز مواجه خواهند شد.

از دیگر علائم ثانویه یائسگی باید به مشکلات پوست و مو و حتی اختلال در سلامت استخوان ها اشاره کرد.

بسیاری از بانوان بعد از یائسگی متوجه کاهش تراکم استخوان می شوند و مهمترین علت آن کاهش استروژن و کلسیم در بدن است.

چنین اختلالی نهایتاً به پوکی استخوان ختم می شود که احتمال شکستگی در نقاط مختلف بدن با وجود ضربات کوچک نیز وجود دارد.

از علائم یائسگی باید به خونریزی های غیر طبیعی رحم اشاره کرد.

از آنجایی که هورمون ها در بدن تغییر چشمگیری دارند، نازک تر شدن دیواره رحم باعث ایجاد خونریزی ‌های شدید در این دوران خواهد شد.

همچنین احتمال می رود بانوان تغییرات وزنی شدید و محسوس را به ویژه در اطراف شکم تجربه کنند، هر کدام از این علائم در دوره های مختلفی از یائسگی اتفاق می افتد.

اما از آنجایی که شرایط جسمانی افراد با یکدیگر یکسان نیست، هر فرد ممکن است این حالات را با شدت بیشتر یا به صورت خفیف تجربه کند.

علت یائسگی چیست؟

یائسگی یک فرایند طبیعی است که در اثر بالارفتن سن تخمدان‌ها و تولید کمتر هورمون‌های جنسی رخ می دهد.

بدن بانوان در صورت پایین اومدن هورمون های زیر دچار تغییراتی می شود:

• استروژن (Estrogen)
• پروژسترون (Progesterone)
• تستوسترون (Testosterone)
• هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH)
• هورمون لوتئینی (LH)

راهکاری برای کاهش علائم یائسگی

تا زمانی که بانوان وارد دوره یائسگی نشوند، نمی دانند که علائم این تغییرات تا چه حد می تواند برای آنها سخت و محدودیت آور باشد.

اگر بانوان پیش از دوره یائسگی تحت نظر پزشک قرار بگیرند می توانند تا حد زیادی یائسگی را به تاخیر بیندازند و تغییراتی که در بدن ایجاد می شود به حداقل خواهد رسید.

پس از شروع یائسگی بانوان می توانند آزمایشات دوره ای را انجام دهند و با بررسی میزان قند خون، چربی و تمامی فاکتورهای موجود در ادرار و مدفوع از وضعیت داخلی بدن مطلع می شوند.

به این واسطه پزشک می تواند هرگونه آسیب احتمالی را ارزیابی کرده و در صورت نیاز درمان های تخصصی انجام می شود.

این مسئله باعث می شود تا بانوان یائسگی را با کمترین میزان آسیب و تغییر سپری کنند.

همچنین مهم است که با شروع یائسگی انجام تست پاپ اسمیر را در معاینات خود بگنجانید.

متخصصان معاینه سرطان سینه و انجام ماموگرافی را برای بانوان ضروری می دانند.

همچنین مهم است که برای پیشگیری از عوارض بیشتر یائسگی فشار خون را کنترل کرده و معاینه قلب و عروق به طور دقیق انجام شود.

تغذیه نقش مهمی بر سلامت جسمانی افراد دارد اما با شروع یائسگی تغییراتی در بدن ایجاد می شود که قطعاً بانوان نقشی در آن نداشته و می توانند با مراقبت هایی مثل اصلاح رژیم غذایی از سلامت خود بیشتر مراقبت کنند.

همواره توصیه می شود که بانوان تمرینات ورزشی را به طور منظم در برنامه روزانه خود گنجانده و تحت نظر پزشک از انواع مکمل ها استفاده کنند.

مصرف ویتامین آ، ویتامین ب ۱۲، ب ۶، کلسیم، ویتامین ای و ویتامین دی برای همه بانوان به ویژه در دوره یائسگی ضرورت دارد.

مهم است که پیش از کاهش چشمگیر هورمون استروژن و ضعف در عضلات مرکزی بدن ورزش کگل را شروع کرده تا از مشکلات وسیع وبی اختیاری ادرار جلوگیری نمایید.

متخصصانی از جمله دکتر الناز حجت برای کاهش علائم یائسگی مثل خشکی واژن و گرگرفتگی هورمون درمانی را آغاز می‌ کنند که تاثیر بسیار خوبی بر سلامت جسمی بانوان، روابط جنسی آنها و وضعیت روانی فرد خواهد داشت.

عوارض یائسگی

در طول سال های تولید مثل، استروژن، پروژسترون، هورمون لوتئینیزه کننده (LH) و هورمون محرک فولیکول (FSH) در بدن تولید می شود.

در اواسط چرخه ماهانه، LH، FSH و استروژن با هم کار می کنند و باعث می شوند که تخمدان های زن در طول تخمک گذاری، تخمک بالغ را آزاد کنند.

با نزدیک شدن به یائسگی، ترشح هورمون های زنانه به ویژه استروژن کاهش می یابد و تخمدان ها دیگر قادر به تولید استروژن نیستند.

این همان چیزی است که باعث ایجاد عوارضی می شود که یک زن در دوران یائسگی تجربه می کند.

عوارض یائسگی شامل موارد زیر است:

• افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی
• افزایش خطر ابتلا به فشار خون بالا
• افزایش خطر ابتلا به پوکی استخوان
• مشکلات سینه
• افزایش خطر بی اختیاری ادرار
• اختلال عملکرد جنسی
• افزایش وزن

درمان یائسگی

روش‌های مختلفی برای درمان یائسگی وجود دارد، از جمله می توان به هورمون درمانی، استفاده از داروهای گیاهی و درمان های اصلاحی اشاره کرد.

انجام هورمون درمانی باعث کاهش علائم پیش از یائسگی و یائسگی می شود.

هورمون درمانی می تواند شامل استفاده از هورمون استروژن به تنهایی و یا تجویز آن به صورت ترکیب با پروژسترون باشد.

در صورتی که خانمی رحم خود را برداشته باشد، هورمون استروژن به تنهایی برای او تجویز می شود، زیرا استروژن بدون وجود پروژسترون احتمال ابتلا به سرطان رحم را زیاد می کند.

هورمون استروژن به صورت قرص، پچ های پوستی و ژل در دسترس می باشد.

استروژن به صورت ترکیب با پروژسترون در اشکال قرص یا پچ پوستی موجود هست.

قرص های واژینال که جهت درمان یائسگی استفاده می شوند حاوی مقدار کمتری استروژن می باشد.

استروژن در درمان یائسگی به تنهایی یا به همراه پروژسترون، بهترین درمان جهت گرگرفتگی و تعریق شبانه می‌ باشد.

این درمان می‌ تواند احتمال شکستگی استخوان که در قسمت های لگن و ستون فقرات شایع تر است را کاهش دهد.

می‌توانید از داروهای ضد افسردگی برای درمان گرگرفتگی، اختلال خواب و کاهش استرس نیز که از علائم یائسگی هستند، استفاده نمود.

با وجود مزایای هورمون درمانی در جهت کاهش علائم و عوارض یائسگی این روش با معایبی نیز دارد.

استروژن اگر به تنهایی استفاده شود می تواند سبب ضخیم شدن پوشش داخلی رحم (اندومتر) و در نتیجه افزایش احتمال ابتلا به سرطان رحم شود.

استفاده تنهایی از استروژن و یا به صورت ترکیب، احتمال سکته و تشکیل لخته در عروق خونی در افراد مستعد را بالا می برد.

هورمون درمانی احتمال بیماری های صفراوی را زیاد می کند.

در نتیجه در صورت استفاده از هورمون درمانی باید چکاپ منظم توسط پزشک متخصص انجام گیرد.

یائسگی زودرس

اگر قبل از 40 سالگی دچار یائسگی شوید به آن یائسگی زودرس گفته می شود.

علت یائسگی زودرس

عوامل محیطی مانند آلودگی، تغذیه نامناسب و مصرف نیکوتین، استفاده از درمان هایی مانند شیمی درمانی و هیسترکتومی، وراثت و ژنتیک که به سابقه خانوادگی یائسگی برمی گردد، انواع بیماری ها مانند کمبود خودایمنی و سرطان رحم و غیره.

آسیب به تخمدان ها که عملکرد صحیح آنها را از بین می برد می تواند باعث یائسگی زودرس شود.

برای تشخیص یائسگی زودرس حتما با پزشک مشورت کنید تا از عوارض آن جلوگیری کنید.

از مهم ترین خطرات یائسگی زودرس می توان به ناباروری و پوکی استخوان اشاره کرد.

درمان و پیشگیری از یائسگی زودرس

یائسگی به طور کلی نیازی به درمان ندارد، اما بهتر است با پزشک مشورت کنید. در زیر چند مورد را توصیه می کنیم.

از رایج ترین روش های درمانی، درمان جایگزینی هورمونی است.

این درمان می تواند از بسیاری از علائم یائسگی جلوگیری کند، اما خطراتی نیز به همراه دارد.

یکی از روش های رایج برای درمان یائسگی زودرس، استروژن درمانی است.

این روش می تواند از پوکی استخوان جلوگیری کند. این هورمون درمانی با توجه به سن طبیعی یائسگی ادامه می یابد.

مصرف مکمل های کلسیم و ویتامین D برای پیشگیری از پوکی استخوان ضروری است.

پزشک مقدار مصرف را بر اساس آزمایشات این دو مورد برای شما تجویز می کند.

برای جلوگیری از یائسگی زودرس، ورزش را در برنامه روزانه خود قرار دهید.

همچنین رژیم غذایی سالم و عدم استعمال دخانیات می تواند از ابتلا به این بیماری جلوگیری کند.

یائسگی در مردان

در آقایان 50 سال به بالا که تستوسترون کاهش پیدا می کند، دچار یائسگی می شوند.

هورمون تستوسترون در بیضه های آقایان ترشح می شود.

این هورمون انرژی مردان را افزایش می دهد و عضلات آن ها را حفظ می کند.

علائم یائسگی در مردان

• افسردگی
• بی حالی
• ناراحتی
• بی انگیزه شدن
• اعتماد به نفس پایین
• عدم تمرکز
• اختلال در خواب
• بالا رفتن چربی
• بزرگ شدن سینه
• کاهش میل جنسی و ناباروری

تشخیص یائسگی در مردان

پزشک متخصص با اندازه گیری میزان تستوسترون خون شما تشخیص می دهد که شما به یائسگی مبتلا شده اید یا خیر.

یائسگی مردانه شما را آزار می دهد و برخی فعالیت هایتان را دچار اختلال می کند اما شما می توانید آن را کنترل و درمان کنید.

درمان یائسگی در مردان

• تغذیه غذایی سالم داشته باشید.
• ورزش کردن روزانه را فراموش نکنید.
• خواب کافی داشته باشیدو
• استرس را از خود دور کنید.

همچنین پزشک با درمان های دیگری همچون جایگزینی هورمون شما را معالجه می کند.

سوالات متداول

آیا یائسگی باعث چاقی می‌ شود؟

در دوران یائسگی به دلیل اینکه تولید هورمون‌ های تخمدان مانند استروژن کاهش پیدا می کند، کاهش استروژن می‌ تواند تغییراتی در متابولیسم بدن به وجود آورد که منجر به کاهش متابولیسم و افزایش چربی می شود.

آخرین پریود قبل از یائسگی در چه سنی رخ می‌ دهد؟

ممکن است در هر سنی شما دچار اخرین پریود قبل از یائسگی شوید ولی معمولا بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی خواهد بود.

رابطه یائسگی و سوزش پا با یکدیگر چیست؟

از علائم یائسگی در زنان سوزش پا می باشد که عده ای از خانم ها این مورد را تجربه می کنند.