مراقبت های بعد از بارداری

مراقبت های بعد از بارداری برای حفظ سلامت مادر و کمک به بهبودی سریع‌تر او ضروری است.

این مراقبت‌ها شامل استراحت کافی، تغذیه مناسب، مراقبت از محل زایمان و نظارت بر وضعیت جسمی و روحی مادر می‌شود.

جهت جلوگیری از عفونت ها مشکلات بعدی که بعد از زایمان ممکن است پیش بیاد، رعایت بهداشت و انجام تمرینات توصیه شده توسط پزشک ضروری و الزامی می باشد.

با توجه به اهمیت این موضوع، مشاوره‌های بعد از زایمان و ارزیابی‌های پزشکی منظم باعث می شود تا از بروز هرگونه مشکل پیشگیری کرده و روند بهبود مادر را سریع تر می کند.

مراقبت های لازم بعد از بارداری

برای داشتن بارداری سالم و بدون چالش بانوان موظفند که در هر دوره مراقبت های تخصصی مربوطه را انجام دهند.

بسیاری از افراد بر این باورند که مراقبت های قبل بارداری و همچنین مراقبت های بارداری در یزداهمیت بسیار زیادی دارد و ممکن است نسبت به مراقبت های بعد از بارداری کوتاهی یا سهل انگاری کنند.

در این صورت شرایط جسمانی مادر با وضعیت ناپایداری که دارد ممکن است تغییرات منفی داشته باشد.

بعد از اینکه زایمان انجام میشود متخصصین زنان در مورد مراقبت های بعد از زایمان نکات مهم را به مادر یادآوری می کنند و معتقدند که تمامی تکنیک های مراقبتی باید به طور دقیق و اصولی و تا زمان تعیین شده انجام پذیرد.

مهمترین نکات مراقبتی بعد از بارداری شامل:

استراحت کافی

فرقی نمی کند که زایمان به صورت سزارین انجام شده باشد یا با روش طبیعی.

در هر صورت بعد از پایان بارداری نیاز است که بانوان استراحت بیشتری داشته باشند تا شرایط بدن به حال نرمال بازگردد.

زمانی که جنین در رحم مادر رشد می کند در انتهای بارداری وزنی بین ۲ تا ۴ کیلوگرم خواهد داشت. قطعاً تحمل این وزن باعث می شود تا آناتومی رحم کمی تغییر کرده و این دشواری در هفته های آخر به حداکثر می رسد.

در این دوره به ویژه در ماه های آخر بارداری مادر انرژی بسیار زیادی از دست می دهد به همین دلیل توصیه میشود که بعد از انجام زایمان حتماً مدت زمان بیشتری را در طی شبانه روز استراحت کنند تا وضعیت جسمانی به طور عادی بهبود پیدا کند.

استراحت شامل خوابیدن یا نشستن در محیط مناسب است، بهتر است که از انجام فعالیت های غیر ضروری پرهیز کرده و در روزهای ابتدایی بعد از بارداری به هیچ عنوان فعالیت های شخصی را به تنهایی انجام ندهید.

کنترل وزن و تناسب اندام

بعد از بارداری با رعایت رژیم غذایی و ورزش های مناسب که در ادامه بیشتر درباره آن ها توضیح می دهیم، به تدیج وزن اضافی که از دوران بارداری مانده کم می شوو به تناسب اندام بر میگردید.

دقت داشته باشید که مراقبت های قبل از بارداری، حین بارداری و بعد از بارداری بخش های بسیار مهمی در فرایند مادر شدن می باشد و باید به این مراقبت ها توجه خاصی داشته باشید تا آسیب جسمی و روحی به شما وارد نشود.

ورزش های مناسب

اگر تجربه زایمان را داشته باشید تا هفته ها یا ماه ها بعد از این فرایند افراد توانایی انجام ورزش را ندارند.

مهم این است که از تکنیک های ورزشی مناسب دوران حاملگی و پس از زایمان استفاده کنید.

فعالیت های ورزشی که برای دوره حاملگی و بعد از زایمان برای مادر در نظر گرفته میشود باعث میشود تا قوای جسمانی از بین رفته بازگشته و علاوه بر افزایش انعطاف پذیری بدن مادر نیز از شرایط جسمی و روانی بهتری برخوردار خواهد بود.

نکته بسیار مهم این است که انجام ورزش سنگین و فعالیت های سخت تا چند هفته بعد از بارداری ممنوع است و باید اجازه دهید تا بدن خود را ترمیم کرده و تجدید قوا اتفاق بیفتد.

پس از آن می توانید ورزش های ساده اما کاربردی مانند پیاده‌روی های کوتاه را در برنامه خود قرار داده و برای بازگشت بدن به شرایط طبیعی تلاش کنید.

کنترل خونریزی

خونریزی از واژن بعد از زایمان کاملاً طبیعی است، این خونریزی به علت خروج جفت و بند ناف از رحم است و البته عروق کوچکی که در دیواره واژن قرار می گیرند بر اثر زایمان طبیعی آسیب دیده و احتمالاً تا چند روز بعد از زایمان خونریزی ادامه پیدا می کند.

در مورد خونریزی واژینال بعد از زایمان باید صبور باشید، گاهی ممکن است تا ۸ هفته خونریزی و حتی لکه بینی اتفاق بیفتد.

متخصصان در این مورد توصیه می کنند که اقدامات موثر را برای جبران خون از دست رفته انجام داده و اگر نیاز است داروهای مناسب را برای کنترل خونریزی مصرف کنید.

در صورتی که خونریزی به مرور زمان کمتر نشود بهتر است مسئله را به پزشک اعلام کرده تا شرایط دقیق تر ارزیابی شود.

اگر از سلامت خود به خوبی مراقبت کنید خونریزی بعد از زایمان به مرور زمان آنقدر کمتر میشود که به لکه های بسیار کوچک تبدیل خواهد شد و در نهایت به طور کامل رفع میشود.

طرز نشستن بعد از زایمان

بعد از زایمان بانوان تمایل دارند تا فعالیت های شخصی خود را به تنهایی انجام دهند و البته مسئولیت مراقبت از کودکی که تازه متولد شده نیز با مادر است.

فراموش نکنید که در روزهای اولیه بعد از پایان بارداری مهم است که بانوان مدت بیشتری استراحت کنند و در این دوره حتماً از دیگر افراد کمک دریافت کنند.

احتمالاً در زایمان طبیعی مانند زایمان سزارین بخیه را تجربه خواهید کرد، در زایمان طبیعی برای جلوگیری از اعمال فشار به بخیه در ناحیه پرینه هنگام نشستن بدن را در موقعیتی قرار دهید که به هیچ عنوان فشاری به این محدوده وارد نشود.

توصیه میشود که از نشستن بر روی سطوح صاف خودداری کرده و حتماً بر روی بالش و تشک نرم بنشینید.

این محدودیت برای بانوانی که زایمان سزارین انجام داده اند کمی متفاوت است، بهتر است که در چند روز ابتدایی و تا زمانی که بخیه ها کشیده نشده است در حالت درازکش قرار بگیرید تا فشاری به بخیه انتهایی شکم وارد نشود.

البته این مراقبت ها باعث میشود تا احتمال ایجاد عفونت در زخم و بخیه سزارین کاهش یابد.

مراقبت از سینه ها

در دوران بارداری سینه ها به دلیل متورم شدن غدد شیردهی کمی بزرگ تر و یا دردناک می شوند، این مسئله نشان می دهد که فرایند طبیعی تولید شیر در سینه مادر اتفاق می افتد.

درد ایجاد شده اغلب به دلیل مسدود شدن مجاری شیری است، برای رفع این مسئله می، توانید بعد از بارداری اقدام به ماساژ و تخلیه شیر از سینه کرده و شیردهی به نوزاد خود را آغاز کنید.

نوزاد شما همچنین در برابر میکروب‌ها بسیار آسیب‌پذیر است. به همین دلیل، باید حداقل روزی یک بار نوک سینه‌های خود را بشویید و صبر کنید تا خشک شوند.

برای داشتن کودکی سالم، کاهش درد و آسیب های مربوط به سینه بهتر است که مادر شیردهی را هر چه سریع تر شروع کند.

اگر چه نوک سینه کمی زخم می شود اما می توانید از کرم های ترمیم کننده مناسب استفاده کرده و بعد از هر بار استفاده از کرم مدت زمان کوتاهی بعد و پیش از شیردهی به کودک مواد موجود روی سینه مادر را شستشو دهید.

تغذیه مناسب

یکی از بخش های مهم مراقبت بعد از بارداری داشتن تغذیه مناسب و رژیم غذایی غنی و ارگانیک است.

بلافاصله بعد از زایمان دوره بارداری تمام میشود اما از آنجایی که دوران شیردهی آغاز میشود مهم است که تمامی ویتامین ها و مواد مغذی از طریق مواد خوراکی به بدن مادر برسد و از این طریق کودک شیر غنی تر را تغذیه خواهد کرد.

در دوران شیردهی برای جبران کمبود بدن مادر، مصرف مکمل های غذایی را فراموش نکنید.

در این مورد ابتدا با پزشک خود صحبت کرده و بهترین مکمل ها را مطابق با شرایط خود استفاده کنید.

تنظیم هورمون ها

یکی از مهمترین تغییراتی که در دوره بارداری در بدن مادر اتفاق می افتد نوسانات هورمونی است.

بعد از زایمان این تغییرات به مرور کمتر شده و شرایط به حالت نرمال باز می گردد اما حدوداً ۳ الی ۴ ماه طول می کشد تا میزان هورمون ها متعادل شود و در این دوره مشکلاتی مثل ریزش مو، جوش، کک مک و افزایش وزن اتفاق می افتد.

بانوان می توانند در این دوره تحت نظر متخصصان میزان هورمون ها را ارزیابی کرده و اقدامات درمانی و مراقبتی را برای داشتن بدن سالم انجام دهند.

اکیداً توصیه می‌شود که خودسرانه به مصرف دارو برای تنظیم هورمون‌های خود متوسل نشوید.

مراقبت از ناحیه زایمان

اگر زایمان طبیعی دارید، مراقبت از پرینه و جلوگیری از عفونت بسیار مهم است. به همین دلیل، ناحیه زخم‌ها و بخیه‌ها باید تمیز و خشک نگه داشته شوند و از استفاده از صابون‌ها یا مواد شیمیایی محرک خودداری شود.

در صورت سزارین، ناحیه بخیه باید مرتباً بررسی شود و از هرگونه عفونت احتمالی جلوگیری شود، اما در صورت مشاهده علائم عفونت، در اسرع وقت به پزشک خود اطلاع دهید.

نظارت بر وضعیت جسمی و روحی

پس از زایمان، مادر با تغییرات هورمونی و استرس روانی مواجه می‌شود، بنابراین لازم است وضعیت روحی مادر تحت نظر باشد.

علاوه بر همه موارد فوق، نظارت بر وضعیت جسمی مادر و انجام معاینات پزشکی برای اطمینان از سلامت مادر و جلوگیری از مشکلات جسمی مانند عفونت، فشار خون یا مشکلات غدد ضروری است.

خوابیدن بعد از زایمان

خواب کافی یکی دیگر از راه‌های مراقبت از مادر پس از زایمان است که به او کمک می‌کند انرژی از دست رفته خود را بازیابد و هر چه سریع‌تر به روال عادی زندگی خود بازگردد.

برای کمک به خواب راحت‌تر و با کیفیت‌تر، از تشک و بالش مناسب استفاده کنید. می‌توانید از بالش‌های اضافی برای حمایت از خود در حالت‌های مختلف شیردهی یا خواب استفاده کنید.

به پهلو بخوابید، مخصوصا در چند ماه اول بعد از زایمان، این می‌تواند به کاهش خونریزی و بهبودی شما کمک کند.

اگر نمی‌توانید به پهلو بخوابید، می‌توانید به پشت بخوابید و بالشی بین پاهایتان قرار دهید.

در طول روز از چرت زدن دریغ نکنید، چرت‌های کوتاه می‌تواند به شما کمک کند تا در طول روز استراحت لازم را داشته باشید.

استفاده از شکم بند بعد از زایمان

شکم‌بندهای بعد از زایمان به بازگشت شکم به شکل قبل از بارداری و تسکین کمردرد کمک می‌کنند.

دو نوع شکم‌بند وجود دارد. نوع اول که شکم‌بند نامیده می‌شود، شبیه شلوارک بلند است و از بالای زانو تا شکم کشیده می‌شود.

از آنجایی که این شکم‌بندها باعث تعریق می‌شوند، توصیه می‌شود تا زمان بهبود بخیه‌های پرینه از آنها استفاده نکنید.

نوع دوم شکم‌بند مانند یک کمربند پهن دور شکم بسته می‌شود و از زیر شکم تا بالای آن را می‌پوشاند.

می‌توانید از این نوع شکم‌بند بعد از زایمان استفاده کنید، اما باید توجه داشته باشید که شکم‌بند فقط ناحیه اطراف شکم را می‌پوشاند و فشار زیادی به شکم وارد نمی‌کند.

فعالیت های ممنوعه بعد از بارداری

بعد از دوران بارداری مهم است که بانوان از سلامت جسمانی و روانی خود به خوبی مراقبت کنند تا بتوانند خیلی زود به شرایط نرمال بازگشته و به خوبی از فرزند خود مراقبت کنند.

برخی از فعالیت های به ظاهر ساده بعد از بارداری آسیب های جدی و جبران ناپذیری را به سلامت مادر وارد می کند.

به همین دلیل دکتر الناز حجت توصیه می‌کند که به هیچ عنوان وسایل سنگین را جابجا نکنید و ورزش های پرفشار مثل شنا، کوهنوردی و تکنیک های رزمی را انجام ندهید.

از جمله مراقبت های بعد از بارداری در یزد مصرف آب بیشتر و مایعات طبیعی است. مصرف غذاهای چرب و کافئین را به حداقل رسانده و به هیچ عنوان از دخانیات مواد، مخدر و الکل استفاده نکنید.

شرایط روحی مادر بعد از زایمان بسیار حساس و متغیر است با این حال توصیه میشود که از ارتباط گرفتن با کسانی که باعث ناراحتی یا ایجاد تنش میشوند خودداری کرده و انجام رابطه جنسی را تا بهبودی کامل متوقف کنید.

بهتر است که مادر در شرایط آرام و با نشاط قرار بگیرد تا علاوه بر طی کردن بهبودی جسمانی از شرایط روحی و روانی خوبی برخوردار باشند.

مراقبت‌های پس از زایمان تا چه مدت لازم است؟

دوران پس از زایمان لحظه‌ای بسیار حساس برای مادر و نوزادش است، به همین دلیل نباید آن را دست کم گرفت و در صورت امکان، از خانواده و دوستان واجد شرایط می توانید کمک بگیرید.

سازمان بهداشت جهانی فهرستی از توصیه‌هایی را تهیه کرده است که می‌توانید بعد از بازگشت به خانه با نوزاد خود در نظر بگیرید.

در واقع، سازمان بهداشت جهانی توصیه می‌کند مراقبت‌های پس از زایمان را به شرح زیر ارتقا دهید:

• بلافاصله پس از زایمان
• سه روز پس از زایمان
• بعد از یک یا دو هفته
• بعد از شش هفته

به همین ترتیب، بازدید از منزل، حداقل در هفته اول پس از بازگشت به خانه، برای ارزیابی وضعیت سلامت مادر و نوزاد اکیداً توصیه می‌شود.

در این راستا، باید بررسی کنید که آیا نوزاد به خوبی تغذیه می‌شود، سرزنده است، به درستی نفس می‌کشد و همچنین باید بررسی کنید که آیا بند ناف به اندازه کافی درمان شده است یا خیر.

مادر نیز باید تحت نظر باشد، در ۲۴ ساعت اول پس از زایمان، خونریزی واژینال، انقباضات رحمی، ارتفاع رحم، دما، ضربان قلب و فشار خون ارزیابی می‌شود.

پس از زایمان در منزل، زن باید برای ارزیابی بهبودی جسمی، محل‌ها و احتمالاً وضعیت پرینه، ویزیت‌های خانگی داشته باشد.

حمایت از مادر تازه مرخص شده با نظارت بر شروع احتمالی افسردگی پس از زایمان، چند هفته پس از زایمان بسیار مهم می باشد.